{"id":10188,"date":"2026-07-12T08:00:40","date_gmt":"2026-07-12T06:00:40","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/?p=10188"},"modified":"2026-07-12T18:43:28","modified_gmt":"2026-07-12T16:43:28","slug":"12-lipca-1945-r-rozpoczela-sie-oblawa-augustowska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/2026\/07\/12\/12-lipca-1945-r-rozpoczela-sie-oblawa-augustowska\/","title":{"rendered":"12 lipca 1945 r. rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 Ob\u0142awa Augustowska"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

12 lipca 1945 roku rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 Ob\u0142awa Augustowska \u2013 najwi\u0119ksza zbrodnia dokonana na Polakach po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej i najwi\u0119ksza niewyja\u015bniona zbrodnia pope\u0142niona przez Sowiet\u00f3w na ziemiach polskich po 1945 roku.<\/strong><\/p>

W lipcu 1945 roku, zaledwie dwa miesi\u0105ce po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej w Europie, na terenach Puszczy Augustowskiej i przyleg\u0142ych obszarach p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Polski przeprowadzono wielk\u0105 operacj\u0119 wojskow\u0105 wymierzon\u0105 w polskie podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe. Dzia\u0142ania te przesz\u0142y do historii jako Ob\u0142awa Augustowska \u2013 najwi\u0119ksza zbrodnia pope\u0142niona na Polakach po II wojnie \u015bwiatowej.<\/p>

Operacj\u0119 przeprowadzi\u0142a Armia Czerwona przy wsp\u00f3\u0142udziale funkcjonariuszy polskiej bezpieki oraz \u017co\u0142nierzy \u201eludowego\u201d Wojska Polskiego. Jej celem by\u0142a likwidacja dzia\u0142aj\u0105cego na tym obszarze podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3re broni\u0142o miejscowej ludno\u015bci przed terrorem sowieckim i nie godzi\u0142o si\u0119 z now\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 polityczn\u0105 narzucon\u0105 przez Zwi\u0105zek Sowiecki.<\/p>

Puszcza Augustowska, rozleg\u0142y kompleks le\u015bny po\u0142o\u017cony na pograniczu polsko-litewsko-bia\u0142oruskim, po wojnie sta\u0142a si\u0119 schronieniem dla oddzia\u0142\u00f3w polskiego podziemia antykomunistycznego. Region ten by\u0142 ich bastionem, do kt\u00f3rego nie zapuszczali si\u0119 przedstawiciele w\u0142adz komunistycznych ani funkcjonariusze Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego czy Milicji Obywatelskiej.<\/p>

Podstaw\u0105 przeprowadzenia operacji by\u0142a dyrektywa nr 14108 z 29 czerwca 1945 roku wydana przez Kwater\u0119 G\u0142\u00f3wn\u0105 Najwy\u017cszego Naczelnego Dow\u00f3dztwa sowieckich si\u0142 zbrojnych, tzw. \u201eStawk\u0119\u201d, kt\u00f3rej przewodzi\u0142 J\u00f3zef Stalin. Do dzia\u0142a\u0144 skierowano 11 dywizji strzeleckich, jednostki pancerne oraz formacje pomocnicze wchodz\u0105ce w sk\u0142ad 50. Armii 3. Frontu Bia\u0142oruskiego lub czasowo jej podporz\u0105dkowane. Szacuje si\u0119, \u017ce Sowieci zaanga\u017cowali oko\u0142o 50 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy wspieranych przez artyleri\u0119, oddzia\u0142y saperskie, jednostki in\u017cynieryjne oraz lotnictwo.<\/p>

Rankiem 12 lipca 1945 roku rozpocz\u0119to przeczesywanie las\u00f3w augustowskich i teren\u00f3w przyleg\u0142ych. Obszar obj\u0119ty operacj\u0105 liczy\u0142 niemal 3500 kilometr\u00f3w kwadratowych. Rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 od p\u00f3\u0142nocnych kra\u0144c\u00f3w Puszczy Augustowskiej pomi\u0119dzy Suwa\u0142kami i Sejnami a\u017c za dzisiejsz\u0105 granic\u0119 polsko-litewsk\u0105, a jego po\u0142udniow\u0105 granic\u0119 wyznacza\u0142y rzeki Biebrza, Wo\u0142kuszanka i Czarna Ha\u0144cza. Od zachodu teren ogranicza\u0142 Kana\u0142 Augustowski, natomiast od wschodu rzeka Niemen.<\/p>

Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy podziemia opu\u015bci\u0142a zagro\u017cony obszar jeszcze przed rozpocz\u0119ciem operacji. Op\u00f3r zbrojny stawi\u0142 jedynie najwi\u0119kszy oddzia\u0142 dowodzony przez sier\u017canta W\u0142adys\u0142awa Stefanowskiego \u201eGroma\u201d, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 walk\u0119 z czerwonoarmistami w rejonie jeziora Bro\u017cane.\u00a0<\/p>

W trakcie operacji sowieccy \u017co\u0142nierze, wspierani przez polskich pomocnik\u00f3w, zatrzymali ponad 7000 os\u00f3b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a zwolniona, jednak ponad 600 os\u00f3b nigdy nie wr\u00f3ci\u0142o do swoich dom\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 badaczy szacuje liczb\u0119 ofiar nawet na oko\u0142o 2000 os\u00f3b. Ostatecznej liczby zamordowanych nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 do dzi\u015b.<\/p>

Przez wiele lat rodziny poszukiwa\u0142y informacji o losie swoich bliskich, kieruj\u0105c zapytania do wszystkich mo\u017cliwych instytucji. Wraz z umacnianiem si\u0119 w\u0142adzy komunistycznej sprawa by\u0142a jednak skutecznie wyciszana. Przez dziesi\u0119ciolecia ofiary uznawano za zaginione. Dopiero pod koniec lat osiemdziesi\u0105tych zacz\u0119to ponownie podejmowa\u0107 pr\u00f3by ustalenia prawdy o ich losie. W 1987 roku odkrycie masowego grobu w Puszczy Augustowskiej wzbudzi\u0142o nadziej\u0119 na rozwi\u0105zanie zagadki, jednak przeprowadzone ekshumacje wykaza\u0142y, \u017ce odnalezione szcz\u0105tki nale\u017ca\u0142y do \u017co\u0142nierzy niemieckich poleg\u0142ych podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>

W nast\u0119pnych latach dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci rodzin ofiar i spo\u0142ecznik\u00f3w uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 relacje \u015bwiadk\u00f3w oraz dokumentacj\u0119 pozwalaj\u0105c\u0105 ujawni\u0107 skal\u0119 zbrodni. W\u00f3wczas zacz\u0119to okre\u015bla\u0107 Ob\u0142aw\u0119 Augustowsk\u0105 mianem \u201eMa\u0142ego Katynia\u201d, wskazuj\u0105c na podobie\u0144stwa do zbrodni katy\u0144skiej dokonanej przez Sowiet\u00f3w na polskich je\u0144cach wojennych w 1940 roku.<\/p>

Po przemianach politycznych po 1989 roku \u015bledztwo wszcz\u0119\u0142a Prokuratura Wojew\u00f3dzka w Suwa\u0142kach, a nast\u0119pnie przej\u0119\u0142a je Oddzia\u0142owa Komisja \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w Bia\u0142ymstoku. Wyniki bada\u0144 pozwoli\u0142y ustali\u0107, \u017ce zatrzymani podczas ob\u0142awy zostali zamordowani przez funkcjonariuszy sowieckiego kontrwywiadu \u201eSmiersz\u201d. Nadal jednak nie wiadomo, gdzie dok\u0142adnie dokonano egzekucji i gdzie ukryto cia\u0142a ofiar. Za najbardziej prawdopodobny rejon poch\u00f3wku uwa\u017ca si\u0119 okolice wschodniego brzegu jeziora Szlamy, w pobli\u017cu nieistniej\u0105cej ju\u017c le\u015bnicz\u00f3wki Gied\u017a, po bia\u0142oruskiej stronie pasa granicznego.<\/p>

Pami\u0119\u0107 o ofiarach Ob\u0142awy Augustowskiej jest podtrzymywana od wielu lat przez rodziny zamordowanych, mieszka\u0144c\u00f3w regionu oraz instytucje pa\u0144stwowe. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 tradycja organizowania uroczysto\u015bci w trzeci\u0105 niedziel\u0119 lipca pod pomnikiem w Gibach, okre\u015blanym mianem gibia\u0144skiej Golgoty. W 2015 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowi\u0142 12 lipca Dniem Pami\u0119ci Ofiar Ob\u0142awy Augustowskiej z lipca 1945 roku.<\/p>

Pomimo wieloletnich bada\u0144 oraz post\u0119p\u00f3w historiografii, Ob\u0142awa Augustowska nadal pozostaje jedn\u0105 z najwi\u0119kszych niewyja\u015bnionych zbrodni powojennej Europy. Wci\u0105\u017c nie odnaleziono miejsca poch\u00f3wku wi\u0119kszo\u015bci ofiar, a rodziny zamordowanych nadal oczekuj\u0105 na pe\u0142ne wyja\u015bnienie okoliczno\u015bci ich \u015bmierci i mo\u017cliwo\u015b\u0107 godnego poch\u00f3wku swoich bliskich<\/p>

\u0179r\u00f3d\u0142o: oblawaaugustowska.pl<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Fotografie przedstawiaj\u0105ce ofiary Ob\u0142awy Augustowskiej. oblawaaugustowska.pl<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Najwi\u0119ksza zbrodnia dokonana na Polakach po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej i najwi\u0119ksza niewyja\u015bniona zbrodnia pope\u0142niona przez Sowiet\u00f3w na ziemiach polskich po 1945 roku. <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":10190,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-10188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10188"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10200,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10188\/revisions\/10200"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}