{"id":10509,"date":"2026-08-01T08:00:23","date_gmt":"2026-08-01T06:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/?p=10509"},"modified":"2026-08-01T11:27:00","modified_gmt":"2026-08-01T09:27:00","slug":"1-sierpnia-1944-r-wybucha-powstanie-warszawskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/2026\/08\/01\/1-sierpnia-1944-r-wybucha-powstanie-warszawskie\/","title":{"rendered":"1 sierpnia 1944 r. wybucha Powstanie Warszawskie"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17.00, zwanej \u201egodzin\u0105 W\u201d, na rozkaz dow\u00f3dcy Armii Krajowej gen. Tadeusza Komorowskiego \u201eBora\u201d rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 Powstanie Warszawskie \u2013 najwi\u0119kszy zryw zbrojny Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego podczas II wojny \u015bwiatowej. Jego celem by\u0142o wyzwolenie stolicy spod niemieckiej okupacji jeszcze przed wkroczeniem Armii Czerwonej oraz zamanifestowanie, \u017ce gospodarzem Warszawy i ca\u0142ego kraju pozostaj\u0105 legalne w\u0142adze Rzeczypospolitej Polskiej oraz Armia Krajowa, a nie podporz\u0105dkowany Stalinowi Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Zak\u0142adano, \u017ce walki potrwaj\u0105 zaledwie kilka dni, jednak trwa\u0142y a\u017c 63 dni<\/strong> i zako\u0144czy\u0142y si\u0119 kapitulacj\u0105 3 pa\u017adziernika 1944 roku. W ich wyniku poleg\u0142o<\/strong> od 16 do 18 tysi\u0119cy \u017co\u0142nie<\/strong>rzy Armii Krajowej, \u017cycie straci\u0142o tak\u017ce od 150 do 180 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy<\/strong>, a po zako\u0144czeniu walk Niemcy przyst\u0105pili do planowego niszczenia miasta.<\/p>

Do walki stan\u0119\u0142o od 25 do 37 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej, cho\u0107 si\u0142y Okr\u0119gu Warszawskiego AK liczy\u0142y ponad 40 tysi\u0119cy os\u00f3b, a wraz z jednostkami porz\u0105dkowymi nawet oko\u0142o 58 tysi\u0119cy. Nie wszyscy mogli jednak dotrze\u0107 do punkt\u00f3w koncentracji lub odebra\u0107 bro\u0144 z zakonspirowanych magazyn\u00f3w. W kolejnych tygodniach do walcz\u0105cej stolicy przedostawa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142y AK spoza Warszawy, mi\u0119dzy innymi z Puszczy Kampinoskiej oraz rejonu Las\u00f3w Chojnowskich. Szacuje si\u0119, \u017ce ka\u017cdego dnia w walkach uczestniczy\u0142o od 25 do 28 tysi\u0119cy powsta\u0144c\u00f3w, a dzi\u0119ki nap\u0142ywowi ochotnik\u00f3w przez ca\u0142y okres walk zidentyfikowano ponad 48 tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w powstania.<\/p>

Powstanie by\u0142o przede wszystkim zrywem m\u0142odego pokolenia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego uczestnik\u00f3w dorasta\u0142a ju\u017c w warunkach okupacji niemieckiej, a oko\u0142o 65 procent powsta\u0144c\u00f3w nie uko\u0144czy\u0142o 25. roku \u017cycia. Jedynie oko\u0142o 40 procent \u017co\u0142nierzy przesz\u0142o pe\u0142ne przeszkolenie wojskowe. W walkach uczestniczy\u0142y r\u00f3wnie\u017c dzieci i m\u0142odzie\u017c. Najm\u0142odszy znany uczestnik, Jerzy Szulc \u201eTygrys\u201d, mia\u0142 zaledwie 10 lat. M\u0142odsi harcerze ze Szarych Szereg\u00f3w pe\u0142nili s\u0142u\u017cb\u0119 w Harcerskiej Poczcie Polowej, byli \u0142\u0105cznikami i go\u0144cami, natomiast starsi walczyli z broni\u0105 w r\u0119ku na pierwszej linii.<\/p>

Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y kobiety, kt\u00f3re stanowi\u0142y oko\u0142o 14 procent \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej. S\u0142u\u017cy\u0142y jako sanitariuszki, piel\u0119gniarki, lekarki i \u0142\u0105czniczki, lecz cz\u0119sto bra\u0142y r\u00f3wnie\u017c bezpo\u015bredni udzia\u0142 w walkach. By\u0142y przewodniczkami przeprowadzaj\u0105cymi oddzia\u0142y kana\u0142ami, uczestniczy\u0142y w akcjach minerskich oraz odbiera\u0142y alianckie zrzuty. 12 sierpnia 1944 roku p\u0142k Antoni Chru\u015bciel \u201eMonter\u201d oficjalnie uzna\u0142 kobiety zaprzysi\u0119\u017cone wcze\u015bniej w Armii Krajowej za pe\u0142noprawnych \u017co\u0142nierzy.<\/p>

Jednym z najwi\u0119kszych problem\u00f3w powsta\u0144c\u00f3w by\u0142y ogromne braki w uzbrojeniu. W chwili wybuchu walk do dyspozycji \u017co\u0142nierzy znajdowa\u0142o si\u0119 zaledwie oko\u0142o 2,5 tysi\u0105ca pistolet\u00f3w, 1475 karabin\u00f3w, 420 pistolet\u00f3w maszynowych, 94 r\u0119czne karabiny maszynowe i 20 ci\u0119\u017ckich karabin\u00f3w maszynowych. Uzupe\u0142nieniem by\u0142y produkowane konspiracyjnie pistolety \u201eB\u0142yskawica\u201d, granaty, butelki zapalaj\u0105ce oraz miotacze ognia. Takie wyposa\u017cenie pozwala\u0142o uzbroi\u0107 jedynie niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 walcz\u0105cych. Bro\u0144 zdobywano przede wszystkim na Niemcach lub otrzymywano w alianckich zrzutach, jednak wobec przewagi niemieckiej artylerii, lotnictwa i broni pancernej mo\u017cliwo\u015bci obrony by\u0142y bardzo ograniczone.<\/p>

Powstanie od pocz\u0105tku spotka\u0142o si\u0119 z ogromnym wsparciem mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy. Cywile budowali barykady, opiekowali si\u0119 rannymi, dostarczali \u017cywno\u015b\u0107, organizowali zaplecze dla walcz\u0105cych oddzia\u0142\u00f3w i pomagali w odgruzowywaniu ulic. W pierwszych dniach walk miasto ogarn\u0119\u0142a atmosfera entuzjazmu \u2013 na ulicach pojawi\u0142y si\u0119 bia\u0142o-czerwone flagi, cho\u0107 jednocze\u015bnie mieszka\u0144cy zdawali sobie spraw\u0119 z zagro\u017cenia niemieckimi represjami i niepewnej postawy Zwi\u0105zku Sowieckiego. Powsta\u0144cy wywodzili si\u0119 ze wszystkich warstw spo\u0142ecznych \u2013 rami\u0119 w rami\u0119 walczyli robotnicy, inteligencja, harcerze, studenci i przedstawiciele r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk politycznych oraz wyzna\u0144. Wielu uczestnik\u00f3w podkre\u015bla\u0142o p\u00f3\u017aniej, \u017ce do walki prowadzi\u0142o ich przede wszystkim poczucie obowi\u0105zku wobec Ojczyzny i pragnienie odzyskania wolno\u015bci.<\/p>

Cho\u0107 Powstanie Warszawskie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 militarn\u0105 kl\u0119sk\u0105 i przynios\u0142o olbrzymie straty ludzkie oraz materialne, mia\u0142o ogromne znaczenie polityczne i symboliczne. Sta\u0142o si\u0119 \u015bwiadectwem woli walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 oraz sprzeciwu wobec niemieckiej okupacji i plan\u00f3w podporz\u0105dkowania Polski Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu. Do dzi\u015b pozostaje jednym z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 w historii XX wieku oraz symbolem odwagi, po\u015bwi\u0119cenia i d\u0105\u017cenia Polak\u00f3w do zachowania suwerenno\u015bci.<\/p>

\u0179r\u00f3d\u0142o: Ipn.gov.pl<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u017bo\u0142nierze batalionu \u201eZo\u015bka” AK po przej\u015bciu kana\u0142ami ze Starego Miasta do \u015ar\u00f3dmie\u015bcia, na ul. Warecka. Fot. Jerzy Tomaszewski\/domena publiczna; koloryzacja: Miko\u0142aj Kaczmarek. <\/span>www.ipn.gov.pl<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17.00, zwanej \u201egodzin\u0105 W\u201d, rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 Powstanie Warszawskie \u2013 najwi\u0119kszy zryw zbrojny Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":10615,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-10509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10509"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10618,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10509\/revisions\/10618"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}