{"id":11081,"date":"2026-08-12T15:42:40","date_gmt":"2026-08-12T13:42:40","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/?p=11081"},"modified":"2026-08-12T15:45:16","modified_gmt":"2026-08-12T13:45:16","slug":"21-sierpnia-1944-r-polegl-11-letni-lacznik-wojciech-zalewski-ps-orzel-bialy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/2026\/08\/12\/21-sierpnia-1944-r-polegl-11-letni-lacznik-wojciech-zalewski-ps-orzel-bialy\/","title":{"rendered":"21 sierpnia 1944 r.  poleg\u0142 11-letni \u0142\u0105cznik  Wojciech Zalewski ps. \u201eOrze\u0142 Bia\u0142y\u201d."},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"11081\" class=\"elementor elementor-11081\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ffdd0db e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"ffdd0db\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-862c509 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"862c509\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>21 sierpnia 1944 roku podczas Powstania Warszawskiego poleg\u0142 <strong>Wojciech Zalewski<\/strong>, ps. \u201eOrze\u0142 Bia\u0142y\u201d, nazywany r\u00f3wnie\u017c \u201eWojtusiem\u201d. Urodzony w 1933 roku, mia\u0142 zaledwie 11 lat. By\u0142 strzelcem i \u0142\u0105cznikiem w Armii Krajowej.<\/p><p>Mimo bardzo m\u0142odego wieku Wojciech szybko zdoby\u0142 uznanie w\u015br\u00f3d starszych \u017co\u0142nierzy. By\u0142 najm\u0142odszym \u017co\u0142nierzem grupy szturmowej dowodzonej przez starszego sier\u017canta \u201eGrzesia\u201d. Ju\u017c 2 sierpnia wykona\u0142 niezwykle niebezpieczne zadanie \u2013 przedar\u0142 si\u0119 przez niemieckie linie na teren silnie obsadzonego przez Niemc\u00f3w Dworca G\u0142\u00f3wnego. Po oko\u0142o trzech godzinach obserwacji powr\u00f3ci\u0142 do swoich \u017co\u0142nierzy i przekaza\u0142 informacje dotycz\u0105ce liczebno\u015bci niemieckich si\u0142, ich uzbrojenia oraz rozmieszczenia.<\/p><p>13 dni p\u00f3\u017aniej, 15 sierpnia, \u201eWojtu\u015b\u201d ponownie wykaza\u0142 si\u0119 odwag\u0105 i znajomo\u015bci\u0105 terenu. Wykorzystuj\u0105c sobie tylko znane przej\u015bcia, zdo\u0142a\u0142 wyprowadzi\u0107 z okr\u0105\u017cenia ca\u0142y pluton starszego sier\u017canta \u201eGrzesia\u201d. Za t\u0119 akcj\u0119 dow\u00f3dca batalionu, kpt. \u201eLech Grzybowski\u201d, zamierza\u0142 zg\u0142osi\u0107 go do odznaczenia <strong>Krzy\u017cem Walecznych<\/strong>.<\/p><p>21 sierpnia \u201eOrze\u0142 Bia\u0142y\u201d wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w rozpoznaniu w rejonie <strong>Fabryki Kawy \u201ePluton\u201d przy ul. Grzybowskiej 37<\/strong>. W\u015br\u00f3d powsta\u0144c\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci, czy znajduj\u0105ce si\u0119 tam niemieckie stanowisko karabinu maszynowego nadal by\u0142o obsadzone. Do sprawdzenia sytuacji zg\u0142osi\u0142 si\u0119 strzelec Andrzej Bielecki \u201eRybak\u201d, kt\u00f3ry zna\u0142 okoliczny teren. Razem z nim na rozpoznanie zdecydowa\u0142 si\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 Wojciech Zalewski, aby w razie potrzeby jak najszybciej przekaza\u0107 meldunek swoim prze\u0142o\u017conym.<\/p><p>Obaj stwierdzili, \u017ce niemiecki karabin maszynowy w dalszym ci\u0105gu znajdowa\u0142 si\u0119 na stanowisku. \u201eRybak\u201d uzna\u0142 jednak, \u017ce istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zlikwidowania jego obs\u0142ugi i zdobycia broni. Po oddaniu dw\u00f3ch strza\u0142\u00f3w s\u0105dzi\u0142, \u017ce unieszkodliwi\u0142 obu Niemc\u00f3w. Nast\u0119pnie wraz z \u201eWojtusiem\u201d ruszy\u0142 przez otwart\u0105 przestrze\u0144 w kierunku budynku. Niemcy nie zostali jednak zabici i otworzyli ogie\u0144 z karabinu maszynowego. Wojciech Zalewski zgin\u0105\u0142 na miejscu od serii. Andrzej Bielecki zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny i zmar\u0142 jeszcze tego samego dnia w szpitalu polowym przy ul. Maria\u0144skiej.<\/p><p>Cia\u0142o \u201eOr\u0142a Bia\u0142ego\u201d zosta\u0142o wyniesione spod niemieckiego ostrza\u0142u przez jego towarzyszy broni. Moment ten zosta\u0142 utrwalony przez ekip\u0119 filmow\u0105 Biura Informacji i Propagandy Komendy G\u0142\u00f3wnej Armii Krajowej. Nast\u0119pnie odby\u0142 si\u0119 uroczysty powsta\u0144czy pogrzeb Wojciecha Zalewskiego na podw\u00f3rzu domu przy ul. Ceglanej 3. Po zako\u0144czeniu wojny jego cia\u0142a nie odnaleziono.<\/p><p>Pami\u0119\u0107 o najm\u0142odszym \u017co\u0142nierzu grupy szturmowej \u201eGrzesia\u201d zachowano r\u00f3wnie\u017c na <strong>Pow\u0105zkach Wojskowych<\/strong>. W 2020 roku odnowiono tam gr\u00f3b czterech os\u00f3b poleg\u0142ych podczas Powstania Warszawskiego. Mogi\u0142a ta jest jednocze\u015bnie symbolicznym grobem Wojciecha Zalewskiego, a znajduj\u0105ca si\u0119 na niej rze\u017aba nawi\u0105zuje do sceny wynoszenia jego cia\u0142a spod niemieckiego ostrza\u0142u.<\/p><p>Historia \u201eOr\u0142a Bia\u0142ego\u201d pokazuje, \u017ce w Powstaniu Warszawskim uczestniczyli r\u00f3wnie\u017c bardzo m\u0142odzi ludzie. Wojciech Zalewski, maj\u0105c zaledwie 11 lat, pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 \u0142\u0105cznika i wykonywa\u0142 zadania wymagaj\u0105ce odwagi, sprawno\u015bci oraz znajomo\u015bci terenu. Jego \u015bmier\u0107 21 sierpnia 1944 roku sta\u0142a si\u0119 jednym z tragicznych przyk\u0142ad\u00f3w udzia\u0142u dzieci i m\u0142odzie\u017cy w walkach o Warszaw\u0119.<\/p><p>\u0179r\u00f3d\u0142o: 1944.pl<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-08490db elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"08490db\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1929\" height=\"1080\" src=\"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-1.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-11083\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-1.png 1929w, https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-1-300x168.png 300w, https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-1-1024x573.png 1024w, https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-1-768x430.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1929px) 100vw, 1929px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f130686 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f130686\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\" style=\"color: rgba(0,0,0,var(--O42jJQ,1)); caret-color: rgb(0, 0, 0); --Ys-XuQ: none; font-kerning: none;\">Kadr z Powsta\u0144czej Kroniki Filmowej &#8211; Mieczys\u0142aw Mirecki &#8222;B\u0142yskawica&#8221; niesie cia\u0142o &#8222;Or\u0142a Bia\u0142ego&#8221; wyci\u0105gni\u0119te przed chwil\u0105 spod niemieckiego ognia.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mimo bardzo m\u0142odego wieku Wojciech szybko zdoby\u0142 uznanie w\u015br\u00f3d starszych \u017co\u0142nierzy. Wykorzystuj\u0105c sobie tylko znane przej\u015bcia, zdo\u0142a\u0142 wyprowadzi\u0107 z okr\u0105\u017cenia ca\u0142y pluton.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":11083,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-11081","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11081","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11081"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11081\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11086,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11081\/revisions\/11086"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}