{"id":11483,"date":"2026-09-05T08:00:11","date_gmt":"2026-09-05T06:00:11","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/?p=11483"},"modified":"2026-09-06T09:11:13","modified_gmt":"2026-09-06T07:11:13","slug":"5-wrzesnia-1942-r-rozpoczela-sie-tzw-wielka-szpera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/2026\/09\/05\/5-wrzesnia-1942-r-rozpoczela-sie-tzw-wielka-szpera\/","title":{"rendered":"5 wrze\u015bnia 1942 r. rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 tzw. Wielka Szpera"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"11483\" class=\"elementor elementor-11483\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7d8783a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7d8783a\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a5c36a8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a5c36a8\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>5 wrze\u015bnia 1942 r.<\/strong> rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 tzw. <strong>Wielka Szpera<\/strong> \u2013 jedna z najtragiczniejszych akcji przeprowadzonych przez niemieckie w\u0142adze okupacyjne w \u0142\u00f3dzkim getcie. Jej celem by\u0142o przesiedlenie z getta do obozu zag\u0142ady w Che\u0142mnie nad Nerem os\u00f3b uznawanych przez Niemc\u00f3w za nieproduktywne, przede wszystkim dzieci, os\u00f3b starszych oraz chorych.<\/p><p>Nazwa \u201eSzpera\u201d pochodzi od niemieckiego okre\u015blenia <strong>Allgemeine Gehsperre<\/strong>, oznaczaj\u0105cego ca\u0142kowity zakaz opuszczania mieszka\u0144. Wprowadzenie takiego zakazu pozwala\u0142o niemieckim w\u0142adzom na przeprowadzenie masowej akcji deportacyjnej przy jednoczesnym odci\u0119ciu mieszka\u0144c\u00f3w getta od mo\u017cliwo\u015bci przeciwstawienia si\u0119 dzia\u0142aniom okupanta.<\/p><p>Wielka Szpera trwa\u0142a mi\u0119dzy 5, a 12 wrze\u015bnia 1942 r. W tym czasie niemieckie w\u0142adze, przy udziale \u017cydowskiej administracji getta i policji \u017cydowskiej, prowadzi\u0142y wysiedlenia. Szczeg\u00f3lnie dramatyczny charakter mia\u0142o \u017c\u0105danie wydania <strong>dzieci oraz os\u00f3b starszych<\/strong>, kt\u00f3re nie mog\u0142y by\u0107 wykorzystane jako si\u0142a robocza.<\/p><p>Akcja by\u0142a dla mieszka\u0144c\u00f3w \u0142\u00f3dzkiego getta ogromnym wstrz\u0105sem. Rodziny pr\u00f3bowa\u0142y ukrywa\u0107 dzieci i bliskich, jednak Niemcy prowadzili szczeg\u00f3\u0142owe kontrole mieszka\u0144. Osoby odnalezione podczas przeszuka\u0144 by\u0142y zabierane i kierowane na miejsce deportacji.<\/p><p>Wielka Szpera sta\u0142a si\u0119 jednym z najbardziej tragicznych wydarze\u0144 w historii <strong>getta \u0142\u00f3dzkiego<\/strong>. Pokaza\u0142a, \u017ce dla niemieckich w\u0142adz nawet dzieci i osoby starsze nie by\u0142y chronione przed deportacj\u0105 i \u015bmierci\u0105. Jej przeprowadzenie stanowi\u0142o kolejny etap wyniszczania spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej zamkni\u0119tej w getcie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-06a3984 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"06a3984\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1929\" height=\"1080\" src=\"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-21.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-11485\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-21.png 1929w, https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-21-300x168.png 300w, https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-21-1024x573.png 1024w, https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Kalendarium-format-na-www-21-768x430.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1929px) 100vw, 1929px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-98e6da6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"98e6da6\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Mieszka\u0144cy \u0142\u00f3dzkiego getta na targowisku Jojny Pilcera przy ul. \u0141agiewnickiej. Na pierwszym planie widoczne m.in. handluj\u0105ce dziecko. Z ty\u0142u stoiska z roz\u0142o\u017conym towarem \u2013 butami i naczyniami. \u0141\u00f3d\u017a, 1940\u20131941 r. (fot. z zasobu AIPN)<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jej celem by\u0142o przesiedlenie z getta do obozu zag\u0142ady w Che\u0142mnie nad Nerem os\u00f3b uznawanych przez Niemc\u00f3w za nieproduktywne, przede wszystkim dzieci, os\u00f3b starszych oraz chorych.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":11485,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-11483","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11483"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11488,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11483\/revisions\/11488"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}