{"id":11945,"date":"2026-10-16T08:26:01","date_gmt":"2026-10-16T06:26:01","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/?p=11945"},"modified":"2026-10-16T08:26:01","modified_gmt":"2026-10-16T06:26:01","slug":"warstwa-po-warstwie-nadziak-czyli-bron-do-walki-z-pancerzem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/2026\/10\/16\/warstwa-po-warstwie-nadziak-czyli-bron-do-walki-z-pancerzem\/","title":{"rendered":"Warstwa po warstwie &#8211; nadziak, czyli bro\u0144 do walki z pancerzem"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"11945\" class=\"elementor elementor-11945\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-afbcc20 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"afbcc20\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4c3c255 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4c3c255\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>W\u015br\u00f3d dawnego uzbrojenia szczeg\u00f3lnie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 m\u0142ot rycerski, u\u017cywany przez zachodnioeuropejskie rycerstwo od XIV do XVI w. Najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, by\u0142o to \u017cele\u017ace z p\u0142askim m\u0142otkiem (st\u0105d nazwa) i ostry dzi\u00f3b, kt\u00f3re osadzono na drewnianym lub metalowym trzonie. To bro\u0144 bardzo drastyczna \u2013 s\u0142u\u017cy\u0142a do rozbijania he\u0142mu i zbroi. Na Wschodzie nazywano j\u0105 <strong>nadziakiem<\/strong>, a by\u0142 on popularny na ziemiach pozostaj\u0105cych w strefie wp\u0142yw\u00f3w wschodnich \u2013 na W\u0119grzech i Rzeczypospolitej w XVI\u2013XVIII w.<\/p><p>Do naszej pracowni konserwatorskiej trafi\u0142 w\u0142a\u015bnie m\u0142ot bojowy datowany na ok. 1600 r., pochodz\u0105cy z Europy Zachodniej, prawdopodobnie z Saksonii. Wykonano go z kilku element\u00f3w, wykorzystuj\u0105c stopy \u017celaza z dodatkiem w\u0119gla oraz prawdopodobnie mosi\u0105dz lub inny kolorowy stop miedzi.<\/p><p>Nadziak by\u0142 przede wszystkim broni\u0105 przeznaczon\u0105 do walki z przeciwnikiem odzianym w pancerz. Jego g\u0142owica \u0142\u0105czy\u0142a dwie funkcje. Z jednej strony znajdowa\u0142 si\u0119 obuch, kt\u00f3ry pozwala\u0142 zadawa\u0107 silne uderzenia, z drugiej charakterystyczne, ostre \u017cele\u017ace, s\u0142u\u017c\u0105ce do przebijania pancerza.<\/p><p>Zanim jednak nadziak ponownie b\u0119dzie mo\u017cna podziwia\u0107 na ekspozycji, musi przej\u015b\u0107 przez r\u0119ce konserwatora. Obiekt by\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej poddawany pracom konserwatorskim, dlatego tym razem najwa\u017cniejsze jest <strong>usuni\u0119cie wt\u00f3rnych pow\u0142ok oraz nadmiaru produkt\u00f3w korozji<\/strong>.<\/p><p>Prace prowadzone s\u0105 bardzo delikatnie. Powierzchni\u0119 metalu oczyszcza si\u0119 przy pomocy wacik\u00f3w i gazy, stopniowo usuwaj\u0105c niepo\u017c\u0105dane warstwy. Szczeg\u00f3lnej uwagi wymagaj\u0105 zar\u00f3wno elementy wykonane ze stop\u00f3w \u017celaza, jak i mosi\u0119\u017cna lub miedziana g\u0142owica.\u00a0<\/p><p>Po oczyszczeniu metal zostanie zabezpieczony odpowiednimi preparatami ograniczaj\u0105cymi procesy korozji, a nast\u0119pnie pokryty warstw\u0105 ochronn\u0105. Dzi\u0119ki temu konserwacja nie tylko poprawi wygl\u0105d obiektu, ale przede wszystkim pomo\u017ce zachowa\u0107 go w dobrym stanie na kolejne lata.<\/p><p>Dzi\u015b nadziak nie jest ju\u017c narz\u0119dziem walki. Jest natomiast cennym \u015bwiadectwem dawnych technologii, uzbrojenia i obyczaj\u00f3w. A dzi\u0119ki pracy konserwatora mo\u017cemy nie tylko podziwia\u0107 jego form\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c dostrzec rozwi\u0105zania, kt\u00f3re przed wiekami decydowa\u0142y o jego funkcjonalno\u015bci.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b6dda5c elementor-widget elementor-widget-video\" data-id=\"b6dda5c\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;video_type&quot;:&quot;hosted&quot;,&quot;controls&quot;:&quot;yes&quot;}\" data-widget_type=\"video.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hosted-video elementor-wrapper elementor-open-inline\">\n\t\t\t\t\t<video class=\"elementor-video\" src=\"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Nadziak-250mb-transkrypcja.mp4\" controls=\"\" preload=\"metadata\" controlsList=\"nodownload\"><\/video>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tym razem najwa\u017cniejsze jest usuni\u0119cie wt\u00f3rnych pow\u0142ok oraz nadmiaru produkt\u00f3w korozji.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":11951,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-11945","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11945","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11945"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11945\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12290,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11945\/revisions\/12290"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11951"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11945"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11945"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11945"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}