{"id":12669,"date":"2026-11-04T08:00:54","date_gmt":"2026-11-04T07:00:54","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/?p=12669"},"modified":"2026-11-04T08:27:32","modified_gmt":"2026-11-04T07:27:32","slug":"4-listopada-1790-zostal-zalozony-cmentarz-powazkowski-w-warszawie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/2026\/11\/04\/4-listopada-1790-zostal-zalozony-cmentarz-powazkowski-w-warszawie\/","title":{"rendered":"4 listopada 1790 – zosta\u0142 za\u0142o\u017cony Cmentarz Pow\u0105zkowski w Warszawie"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

4 listopada 1790 r., za panowania kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego, oficjalnie za\u0142o\u017cono Cmentarz Pow\u0105zkowski \u2013 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych nekropolii w historii Polski. Grunt pod jego budow\u0119 podarowa\u0142 Melchior Szymanowski, przeznaczaj\u0105c go na katolicki cmentarz poza \u00f3wczesnymi granicami Warszawy. Inicjatywa wpisywa\u0142a si\u0119 w szersz\u0105 tendencj\u0119 europejsk\u0105, gdzie zacz\u0119to odchodzi\u0107 od poch\u00f3wk\u00f3w na niewielkich cmentarzach przyko\u015bcielnych, po\u0142o\u017conych w g\u0119sto zabudowanych cz\u0119\u015bciach miast. Po przygotowaniu terenu cmentarz po\u015bwi\u0119cono 20 maja 1792 r. w obecno\u015bci kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta. Pocz\u0105tkowo Pow\u0105zki zajmowa\u0142y zaledwie 2,6 hektara, a na jego terenie wybudowano katakumby i ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Karola Boromeusza zaprojektowany przez Dominika Merliniego i ufundowany przez kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego i jego brata, prymasa Micha\u0142a Poniatowskiego. Przez kolejne dziesi\u0119ciolecia by\u0142y wielokrotnie powi\u0119kszane. Dzi\u015b Cmentarz Pow\u0105zkowski zajmuje oko\u0142o 43 hektar\u00f3w.<\/p>

II wojna \u015bwiatowa odcisn\u0119\u0142a pi\u0119tno na Cmentarzu Pow\u0105zkowskim. W wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych zniszczeniu uleg\u0142o oko\u0142o 20% znajduj\u0105cych si\u0119 tam nagrobk\u00f3w. Powa\u017cnie ucierpia\u0142 r\u00f3wnie\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142, a podczas Powstania Warszawskiego sp\u0142on\u0119\u0142o archiwum cmentarne. W tym burzliwym okresie cz\u0119\u015b\u0107 grobowc\u00f3w wykorzystywano jako schrony oraz miejsca przechowywania broni. Sam cmentarz by\u0142 tak\u017ce aren\u0105 licznych dzia\u0142a\u0144 zbrojnych. Jednym z wa\u017cniejszych wydarze\u0144 by\u0142a akcja \u201ePawiak\u201d przeprowadzona w 1944 roku, podczas kt\u00f3rej teren nekropolii pos\u0142u\u017cy\u0142 jako droga ucieczki dla wi\u0119\u017ani\u00f3w Pawiaka.<\/p>

Cmentarz Pow\u0105zkowski jest miejscem poch\u00f3wku ponad miliona os\u00f3b, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajduje si\u0119 wiele zas\u0142u\u017conych postaci polskiej historii i kultury. Spoczywaj\u0105 tu przedstawiciele r\u00f3\u017cnych dziedzin \u017cycia, mi\u0119dzy innymi aktorzy, arty\u015bci, naukowcy, profesorowie, duchowni, pisarze oraz wojskowi. Szczeg\u00f3lne znaczenie ma r\u00f3wnie\u017c Aleja Zas\u0142u\u017conych, gdzie pochowano wybitne osobisto\u015bci, takie jak W\u0142adys\u0142aw Reymont, Jan Parandowski, Leopold Staff, Czes\u0142aw Niemen czy Jan Kiepura.<\/p>

Obecnie Cmentarz Pow\u0105zkowski pe\u0142ni nie tylko funkcj\u0119 miejsca poch\u00f3wku, lecz tak\u017ce wa\u017cnego symbolu pami\u0119ci narodowej. To przestrze\u0144 upami\u0119tniaj\u0105ca ludzi, kt\u00f3rzy na przestrzeni ponad dw\u00f3ch stuleci mieli istotny wp\u0142yw na histori\u0119, kultur\u0119 i rozw\u00f3j Polski.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Fot. Gr\u00f3b kompozytora Ignacego Komorowskiego z napisem „\u015apiewakowi Kaliny – ziomkowie”. W oddali ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Karola Boromeusza. nac.pl<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obecnie Cmentarz Pow\u0105zkowski pe\u0142ni nie tylko funkcj\u0119 miejsca poch\u00f3wku, lecz tak\u017ce wa\u017cnego symbolu pami\u0119ci narodowej. To przestrze\u0144 upami\u0119tniaj\u0105ca ludzi, kt\u00f3rzy na przestrzeni ponad dw\u00f3ch stuleci mieli istotny wp\u0142yw na histori\u0119, kultur\u0119 i rozw\u00f3j Polski.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":12671,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-12669","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12669","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12669"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12669\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12674,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12669\/revisions\/12674"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}