{"id":7537,"date":"2025-12-13T18:04:02","date_gmt":"2025-12-13T17:04:02","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/?p=7537"},"modified":"2025-12-18T14:55:29","modified_gmt":"2025-12-18T13:55:29","slug":"wernisaz-wystawy-od-protestu-do-wolnosci-torun-w-historii-solidarnosci-1980-1989","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamiecitozsamosc.pl\/index.php\/2025\/12\/13\/wernisaz-wystawy-od-protestu-do-wolnosci-torun-w-historii-solidarnosci-1980-1989\/","title":{"rendered":"Wernisa\u017c wystawy \u201eOd protestu do wolno\u015bci \u2014 Toru\u0144 w historii Solidarno\u015bci 1980\u20131989\u201d"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

13 grudnia 2025 roku w Muzeum \u201ePami\u0119\u0107 i To\u017csamo\u015b\u0107\u201d im. \u015bw. Jana Paw\u0142a II w Toruniu odby\u0142 si\u0119 wernisa\u017c niezwyk\u0142ej wystawy czasowej \u201eOd protestu do wolno\u015bci \u2014 Toru\u0144 w historii Solidarno\u015bci 1980\u20131989\u201d. Ekspozycja, otwarta w rocznic\u0119 wprowadzenia stanu wojennego, przybli\u017ca histori\u0119 ruchu \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3ra znacz\u0105co wp\u0142yn\u0119\u0142a na losy Polski i Europy \u015arodkowo-Wschodniej.<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W 45. rocznic\u0119 powstania \u201eSolidarno\u015bci\u201d oraz w 44 rocznic\u0119 wprowadzenia stanu wojennego, oddajemy g\u0142os tym, kt\u00f3rzy nie przestali wierzy\u0107. Dzisiejsze wydarzenie by\u0142o szczeg\u00f3ln\u0105 okazj\u0105, aby spojrze\u0107 na niezwyk\u0142\u0105 drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 przeszli mieszka\u0144cy naszego regionu \u2014 od sprzeciwu wobec niesprawiedliwo\u015bci, poprzez lata odwagi i oporu, a\u017c po odzyskan\u0105 wolno\u015b\u0107.<\/p>

Wystaw\u0119 tworzy zr\u00f3\u017cnicowany zestaw obiekt\u00f3w, kt\u00f3re wsp\u00f3lnie buduj\u0105 narracj\u0119 historyczn\u0105 \u2013 od og\u00f3lnopolskiego t\u0142a po lokalny wymiar toru\u0144sko-grudzi\u0105dzki. Centralnym elementem jest du\u017ca mapa Polski z zaznaczonymi miastami kluczowymi dla dzia\u0142alno\u015bci \u201eSolidarno\u015bci\u201d, stanowi\u0105ca wprowadzenie do historii ruchu w skali ca\u0142ego kraju. Jej dope\u0142nieniem s\u0105 fotografie autorstwa Lecha R\u00f3\u017ca\u0144skiego, przedstawiaj\u0105ce obchody pierwszej rocznicy strajk\u00f3w sierpniowych TOWIMOR oraz toru\u0144skie \u015brodowisko \u201eSolidarno\u015bci\u201d z 1981 r., kt\u00f3re uchwyci\u0142y zar\u00f3wno dynamik\u0119 protest\u00f3w, jak i codzienno\u015b\u0107 lokalnych dzia\u0142aczy. Obok nich zaprezentowano wyj\u0105tkowy zbi\u00f3r eksponat\u00f3w, w tym przypinki i opaski zwi\u0105zkowe, bogaty wyb\u00f3r prasy solidarno\u015bciowej (og\u00f3lnopolskiej, regionalnej i toru\u0144skiej), dokumenty archiwalne z Torunia i Grudzi\u0105dza, legitymacje cz\u0142onk\u00f3w zwi\u0105zku oraz egzemplarz Dziennika Ustaw o wprowadzeniu stanu wojennego.<\/p>

Wystawa\u00a0\u201e<\/strong>Od protestu do wolno\u015bci \u2014 Toru\u0144 w historii Solidarno\u015bci 1980-1989<\/b>\u201d<\/strong>\u00a0to opowie\u015b\u0107 o odwadze, wsp\u00f3\u0142pracy i wierno\u015bci warto\u015bciom, kt\u00f3re zapocz\u0105tkowa\u0142y jeden z najwi\u0119kszych ruch\u00f3w wolno\u015bciowych XX wieku. \u0141\u0105cz\u0105c perspektyw\u0119 og\u00f3lnokrajow\u0105 z histori\u0105 Torunia i Grudzi\u0105dza, ekspozycja przypomina, \u017ce wielka zmiana by\u0142a dzie\u0142em zar\u00f3wno znanych na forum krajowym lider\u00f3w, jak i tysi\u0119cy anonimowych obywateli dzia\u0142aj\u0105cych w swoich zak\u0142adach pracy, miastach i \u015brodowiskach.<\/p>

To \u015bwiadectwo, kt\u00f3re po 45 latach od powstania \u201eSolidarno\u015bci\u201d nadal inspiruje i pozostaje \u017cyw\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pami\u0119ci zbiorowej.<\/p>

Z ca\u0142ego serca dzi\u0119kujemy naszym Go\u015bciom – za obecno\u015b\u0107, zainteresowanie i wsp\u00f3lne prze\u017cywanie tej chwili.<\/p>

Wyrazy wdzi\u0119czno\u015bci kierujemy do Kurator\u00f3w wystawy za wizj\u0119, zaanga\u017cowanie i ogrom pracy w\u0142o\u017conej w jej powstanie.<\/p>

W spos\u00f3b szczeg\u00f3lny dzi\u0119kujemy naszym go\u015bciom honorowym \u2013 zas\u0142u\u017conym dla prawdy, historii i Solidarno\u015bci:\u00a0<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pan Stanis\u0142aw Wajsgerber.<\/strong> \u00a0Urodzony 27 wrze\u015bnia 1957 r. w Grudzi\u0105dzu. W 1980 r. uko\u0144czy\u0142 prawo na Uniwersytecie Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu i w tym samym roku zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 rodz\u0105cej si\u0119 \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Od jesieni 1980 r. nale\u017ca\u0142 do zwi\u0105zku, a wkr\u00f3tce wszed\u0142 w sk\u0142ad Prezydium Mi\u0119dzyzak\u0142adowej Komisji Zwi\u0105zkowej w Grudzi\u0105dzu, pe\u0142ni\u0105c jednocze\u015bnie funkcj\u0119 referenta prawnego. Udziela\u0142 pomocy prawnej dzia\u0142aczom oraz wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 lokalne struktury zwi\u0105zku.<\/p>

Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. znalaz\u0142 si\u0119 na listach os\u00f3b przeznaczonych do internowania. Zosta\u0142 zatrzymany i osadzony w o\u015brodku w Potulicach. Zwolniony 4 marca 1982 r., natychmiast powr\u00f3ci\u0142 do konspiracyjnej dzia\u0142alno\u015bci. W maju 1982 r. ponownie go internowano, tym razem w Strzebielinku, gdzie przebywa\u0142 do 14 pa\u017adziernika 1982 r. Po wyj\u015bciu z o\u015brodka kontynuowa\u0142 kontakty z dzia\u0142aczami, wspiera\u0142 by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w \u201eSolidarno\u015bci\u201d i bra\u0142 udzia\u0142 w podziemnych nabo\u017ce\u0144stwach i spotkaniach formacyjnych.<\/p>

Za zaanga\u017cowanie i odwag\u0119 zosta\u0142 odznaczony Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi w 2009 r. oraz Krzy\u017cem Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci w 2012 r.<\/p>

Darczy\u0144ca licznych, niezwykle warto\u015bciowych pami\u0105tek i obiekt\u00f3w historycznych, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wystawy \u201eOd protestu do wolno\u015bci \u2014 Toru\u0144 w historii Solidarno\u015bci 1980\u20131989\u201d.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pan Lech R\u00f3\u017ca\u0144ski<\/strong> \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z nami sercem z Kanady – urodzi\u0142 si\u0119 18 lutego 1955 r. w Toruniu. W 1980 r., wraz z narodzinami \u201eSolidarno\u015bci\u201d, zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w tworzenie jej struktur w toru\u0144skich Zak\u0142adach Maszyn Biurowych \u201ePredom-Metron\u201d, gdzie zosta\u0142 cz\u0142onkiem Komisji Zak\u0142adowej. Rok p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Zarz\u0105dzie Regionu \u201eSolidarno\u015bci\u201d jako fotoreporter i redaktor techniczny biuletynu \u201eWolne S\u0142owo\u201d. Dokumentowa\u0142 \u017cycie zak\u0142adowe, spotkania, strajki i dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycji, tworz\u0105c fotograficzne \u015bwiadectwo pierwszych lat ruchu.<\/p>

Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. odm\u00f3wi\u0142 podpisania deklaracji lojalno\u015bci wobec w\u0142adz, za co zosta\u0142 internowany 18 grudnia \u2014 pocz\u0105tkowo w Potulicach, nast\u0119pnie w Strzebielinku. Zwolniono go z o\u015brodka odosobnienia 14 pa\u017adziernika 1982 r., jednak w kolejnych latach pozostawa\u0142 pod nadzorem s\u0142u\u017cb. Mimo represji kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w podziemiu oraz gromadzi\u0142 dokumentacj\u0119 fotograficzn\u0105 z okresu narodzin \u201eSolidarno\u015bci\u201d w Toruniu. Z czasem jego archiwum sta\u0142o si\u0119 cennym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o historii ruchu w regionie.<\/p>

Za zaanga\u017cowanie, odwag\u0119 i wk\u0142ad w walk\u0119 o wolno\u015b\u0107 w czasach PRL, w 2016 r. zosta\u0142 uhonorowany Krzy\u017cem Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci.<\/p>

Darczy\u0144ca wielu cennych i unikatowych obiekt\u00f3w historycznych, kt\u00f3re w znacz\u0105cy spos\u00f3b wzbogaci\u0142y wystaw\u0119 \u201eOd protestu do wolno\u015bci \u2014 Toru\u0144 w historii Solidarno\u015bci 1980\u20131989\u201d.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pan Micha\u0142 J\u00f3zef Leszczyc-Grabianka<\/strong> urodzi\u0142 si\u0119 8 marca 1946 r. w Kowalewku. W 1965 r. uko\u0144czy\u0142 Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce w Che\u0142m\u017cy. Pracowa\u0142 jako inwentaryzator w Wojew\u00f3dzkim Zjednoczeniu Rolnictwa w Olsztynie, a w latach 1967\u20131979 jako pracownik pomocniczy w toru\u0144skim \u201eCukroprojekcie\u201d. W 1979 r. zosta\u0142 specjalist\u0105 ds. BHP w Toru\u0144skim Przedsi\u0119biorstwie Przemys\u0142u Drzewnego. R\u00f3wnocze\u015bnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 ze Zwi\u0105zkiem Zawodowym Rolnik\u00f3w, kolportuj\u0105c niezale\u017cne wydawnictwa, m.in. \u201ePlac\u00f3wk\u0119\u201d. Po powstaniu NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d we wrze\u015bniu 1980 r. sta\u0142 si\u0119 jednym z najbardziej aktywnych dzia\u0142aczy regionu. W swoim zak\u0142adzie pracy by\u0142 przewodnicz\u0105cym Komitetu Za\u0142o\u017cycielskiego i Komisji Zak\u0142adowej, a nast\u0119pnie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w budowanie struktur \u201eSolidarno\u015bci\u201d Rolnik\u00f3w Indywidualnych. Wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 niezale\u017cne pisma ch\u0142opskie \u201eRzeczych\u0142opska\u201d i \u201eRota\u201d, a w lutym 1981 r. wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 wojew\u00f3dzki zjazd \u201eSolidarno\u015bci Ch\u0142opskiej\u201d w Toruniu. Zosta\u0142 tak\u017ce pe\u0142nomocnikiem Zarz\u0105du Wojew\u00f3dzkiego i wsp\u00f3\u0142organizatorem strajku rolnik\u00f3w w Zjednoczeniu \u201eCukrownie Toru\u0144skie\u201d. Internowany od 15 grudnia 1981 r. do 24 lutego 1982 r. w Potulicach. Po zwolnieniu kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105, m. in. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w Duszpasterstwo Rolnik\u00f3w, organizowa\u0142 szkolenia, spotkania i Msze za Ojczyzn\u0119.<\/p>

W 2016 r. za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zosta\u0142 odznaczony Krzy\u017cem Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pan Marek Bernaciak.<\/strong> Urodzony si\u0119 17 kwietnia 1965 r. w Toruniu, gdzie w 1985 r. uko\u0144czy\u0142 Technikum Budowlane. Ju\u017c jako ucze\u0144 anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105: w latach 1983\u20131985 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z podziemnym pismem \u201eGrze\u015b\u201d, uczestniczy\u0142 w akcjach ulotkowych i malowaniu napis\u00f3w, prowadzi\u0142 bibliotek\u0119 Wszechnicy M\u0142odzie\u017cowej oraz organizowa\u0142 akcje solidarno\u015bciowe, m.in. z m\u0142odzie\u017c\u0105 protestuj\u0105c\u0105 w Mi\u0119tnem. R\u00f3wnocze\u015bnie kolportowa\u0142 pras\u0119 podziemn\u0105 i dzia\u0142a\u0142 w Duszpasterstwie M\u0142odzie\u017cowym przy ko\u015bciele Matki Boskiej Zwyci\u0119skiej. W latach 1987\u20131989 pracowa\u0142 jako technik w zak\u0142adach Towimor, gdzie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 struktury \u201eSolidarno\u015bci\u201d oraz dzia\u0142a\u0142 w Ruchu \u201eWolno\u015b\u0107 i Pok\u00f3j\u201d. Od 1988 r. uczestniczy\u0142 w odtwarzaniu \u201eSolidarno\u015bci\u201d w Towimorze, wspiera\u0142 sierpniowy strajk w Stoczni Gda\u0144skiej, dostarczaj\u0105c \u017cywno\u015b\u0107 i pras\u0119 podziemn\u0105. W grudniu 1988 r. wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 manifestacj\u0119 rocznicow\u0105, za\u015b w 1989 r. aktywnie dzia\u0142a\u0142 w kampanii Komitetu Obywatelskiego \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d oraz bra\u0142 udzia\u0142 w strajku Niezale\u017cnego Zrzeszenie Student\u00f3w Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu. Za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zosta\u0142 odznaczony Srebrnym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi w roku 2000), odznak\u0105 Zas\u0142u\u017cony Dzia\u0142acz Kultury w roku 2001, a w 2011 roku Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t