A A A

Jesienią 1795 r. dobiegł końca proces likwidacji państwa polsko-litewskiego. Po klęsce insurekcji kościuszkowskiej w 1794 r. Rzeczpospolita nie była już w stanie przeciwstawić się trzem sąsiednim mocarstwom. Rosja, Prusy i Austria prowadziły negocjacje dotyczące podziału pozostałych ziem państwa.

24 października 1795 r. w Petersburgu zawarto układ rozbiorowy, który przypieczętował podział ziem Rzeczypospolitej między trzy mocarstwa. Rosja przejęła rozległe obszary wschodnie, w tym ziemie litewskie i ruskie. Prusy zagarnęły między innymi Warszawę, część Mazowsza oraz ziemie na północnym wschodzie, natomiast Austria zajęła tereny obejmujące m.in. Kraków i część Małopolski.

Miesiąc później, 25 listopada 1795 r., Stanisław August Poniatowski abdykował. Rzeczpospolita przestała istnieć jako suwerenne państwo, a jej ziemie znalazły się pod panowaniem zaborców. Podział ten był skutkiem zarówno przewagi militarnej sąsiadów, jak i kryzysu wewnętrznego państwa, którego próby reform nie zdołały powstrzymać kolejnych rozbiorów.

Utrata niepodległości nie zakończyła polskich dążeń do odbudowy własnego państwa. Polacy podejmowali kolejne próby walki zbrojnej, tworzyli organizacje niepodległościowe i rozwijali działalność na emigracji. Dopiero po 123 latach, w 1918 r., odrodziła się niepodległa Polska.

Kołacz królewski – alegoria rozbioru Polski, miedzioryt wykonany na podstawie rysunku przez Nicolas Noël Le Mire. Domena publiczna.