Zgodnie z umową zawartą 20 czerwca 2018 r. pomiędzy Wiceprezesem Rady Ministrów, Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego a Fundacją Lux Veritatis, z dniem 2 lipca 2018 r. utworzona została instytucja kultury pod nazwą Muzeum „Pamięć i Tożsamość” im. św. Jana Pawła II (w organizacji).
Zarządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 czerwca 2018 r. (Dz. Urz. MKiDN z 2018 r. poz. 43) Muzeum nadano statut. Instytucja jest wpisana do rejestru instytucji kultury prowadzonego przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego pod numerem RIK 110/2018.
Muzeum „Pamięć i Tożsamość” im. św. Jana Pawła II jest państwową instytucją kultury, której misją jest ochrona, badanie i upowszechnianie dziedzictwa historycznego, kulturowego i duchowego Polski. Instytucja prowadzi działalność wystawienniczą, edukacyjną, naukową i kulturalną, tworząc przestrzeń do poznawania historii Polski, jej dziedzictwa oraz doświadczeń, które kształtowały dzieje państwa i narodu.
Punktem odniesienia dla działalności Muzeum pozostaje myśl św. Jana Pawła II, który w książce „Pamięć i Tożsamość” wskazywał, że historyczność człowieka wyraża się w jego zdolności do rozumienia i interpretowania własnych dziejów. W tym duchu Muzeum zachęca do odkrywania historii Polski, poznawania źródeł chrześcijańskiej kultury i refleksji nad wartościami, które przez stulecia kształtowały wspólnotę narodową. Prezentując dzieje Polski przez pryzmat wydarzeń, idei i doświadczeń istotnych dla jej rozwoju, stwarza przestrzeń do pogłębiania wiedzy o przeszłości oraz poszukiwania odpowiedzi na pytania o tożsamość, miejsce człowieka we wspólnocie i odpowiedzialność za dziedzictwo przekazywane kolejnym pokoleniom.
Muzeum łączy funkcje wystawiennicze, edukacyjne, naukowe i społeczne. Poprzez wystawy, programy edukacyjne, badania naukowe i wydarzenia kulturalne wspiera pogłębianie wiedzy o historii oraz budowanie świadomej relacji z dziedzictwem narodowym, tworząc miejsce spotkania pamięci, kultury i współczesnej refleksji nad historią.
Dyrektor
Dyrektorem Muzeum „Pamięć i Tożsamość” im. św. Jana Pawła II jest o. dr Jan Król CSsR, związany z instytucją od początku jej istnienia i aktywnie uczestniczący w procesie jej tworzenia oraz rozwoju. Pod jego kierownictwem Muzeum realizuje swoją misję w obszarze ochrony dziedzictwa narodowego, edukacji historycznej, działalności naukowej i kulturalnej, rozwijając ofertę skierowaną do szerokiego grona odbiorców oraz wzmacniając swoją pozycję jako miejsca pamięci, edukacji i dialogu.
Wystawa stała
Centralnym elementem działalności Muzeum będzie wystawa stała prezentująca ponad tysiącletnią historię Polski. Narracja ekspozycji prowadzi zwiedzających przez najważniejsze wydarzenia, postacie i idee, które kształtowały polską państwowość, kulturę i tożsamość. Wystawa ukaże dzieje Polski w szerokim kontekście historycznym i cywilizacyjnym, podkreślając rolę chrześcijaństwa, wspólnoty narodowej, wolności, solidarności oraz odpowiedzialności za dobro wspólne.
Istotnym elementem narracji jest perspektywa św. Jana Pawła II, którego refleksja nad historią, kulturą i narodem stanowi ważny kontekst dla opowieści o dziejach Polski. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych środków przekazu ekspozycja umożliwi wielowymiarowe poznawanie historii oraz jej znaczenia dla współczesnego społeczeństwa.
Działalność kulturalna i edukacyjna
Muzeum prowadzi szeroką działalność kulturalną i edukacyjną skierowaną do odbiorców w różnym wieku i o zróżnicowanych zainteresowaniach. Organizuje wystawy czasowe, spotkania autorskie, warsztaty, konferencje, koncerty, spektakle teatralne, pokazy filmowe oraz wydarzenia rodzinne i plenerowe. Muzeum rozwija ofertę odpowiadającą potrzebom współczesnych odbiorców, wspierając aktywne uczestnictwo w kulturze oraz budowanie trwałych relacji z publicznością.
Badania i działalność naukowa
Istotnym obszarem działalności Muzeum są badania naukowe poświęcone historii Polski oraz procesom kształtującym pamięć zbiorową i tożsamość społeczną. Szczególne znaczenie mają projekty dokumentujące postawy Polaków ratujących Żydów podczas okupacji niemieckiej. Muzeum gromadzi relacje świadków historii, archiwa rodzinne, fotografie, nagrania i inne materiały źródłowe, które służą zachowaniu pamięci o ludziach kierujących się odwagą, solidarnością i odpowiedzialnością za drugiego człowieka.
Zbiory i kolekcja
Muzeum gromadzi, opracowuje, konserwuje i zabezpiecza oraz udostępnia zbiory związane z historią Polski i dziedzictwem narodowym. Kolekcja obejmuje obiekty od średniowiecza po czasy współczesne, w tym m.in.: dzieła sztuki i rzemiosła artystycznego, dokumenty i starodruki, fotografie, numizmaty, militaria oraz pamiątki historyczne i przedmioty związane z życiem i działalnością wybitnych Polaków.
Szczególne miejsce zajmują obiekty związane ze św. Janem Pawłem II, historią Kościoła w Polsce oraz wydarzeniami istotnymi dla dziejów państwa i narodu. Zbiory są sukcesywnie opracowywane naukowo i digitalizowane, dzięki czemu posłużą działalności badawczej, edukacyjnej i wystawienniczej.
Muzeum jako miejsce dialogu
Muzeum „Pamięć i Tożsamość” jest przestrzenią spotkania historii, kultury i współczesnej refleksji nad dziedzictwem narodowym. Poprzez działalność naukową, edukacyjną i kulturalną tworzy warunki do rozmowy o pamięci, tożsamości oraz wartościach kształtujących wspólnotę.
Instytucja wspiera prowadzenie rzetelnego dialogu o historii i jej znaczeniu dla współczesności, prezentując różnorodne perspektywy badawcze przy zachowaniu własnej misji oraz tożsamości. W ten sposób Muzeum realizuje rolę miejsca, które nie tylko chroni i prezentuje dziedzictwo, lecz także inspiruje do jego poznawania, rozumienia i odpowiedzialnego przekazywania kolejnym pokoleniom.
