23 sierpnia 1939 r. w Moskwie doszło do podpisania niemiecko-sowieckiego paktu o nieagresji. Dokument podpisali minister spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop oraz ludowy komisarz spraw zagranicznych ZSRS Wiaczesław Mołotow. W rzeczywistości porozumienie nie było jedynie deklaracją wzajemnego powstrzymania się od agresji. Towarzyszący mu tajny protokół tworzył podstawę do podziału Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski, pomiędzy Niemcy i Związek Sowiecki.
Porozumienie zostało zawarte w okresie gwałtownej ekspansji III Rzeszy. Po dojściu Adolfa Hitlera do władzy Niemcy rozpoczęły intensywne zbrojenia i realizację planów podboju.
Pod koniec lipca 1939 r. strona niemiecka zaczęła sygnalizować możliwość porozumienia z Moskwą w sprawie Polski. Wkrótce Berlin przedstawił propozycję podziału państwa polskiego między III Rzeszę a ZSRS. W odpowiedzi Wiaczesław Mołotow zaprosił niemiecką delegację do Moskwy. 23 sierpnia do stolicy Związku Sowieckiego przybył Joachim von Ribbentrop. W nocy z 23 na 24 sierpnia podpisano zarówno jawny pakt o nieagresji, jak i jego tajny protokół.
Najważniejszą częścią całego porozumienia był właśnie tajny protokół. Zakładał on podział Polski i innych obszarów Europy Środkowo-Wschodniej na niemiecką i sowiecką strefę interesów. W przypadku Polski przewidywano rozgraniczenie tych stref wzdłuż rzek San, Wisła i Narew, a kwestia dalszego istnienia państwa polskiego miała zostać rozstrzygnięta później. Do sowieckiej strefy interesów miały należeć m.in. Estonia, Łotwa, Finlandia oraz Besarabia, natomiast Litwa początkowo znalazła się w strefie niemieckiej.
Porozumienie miało ogromne znaczenie dla dalszego rozwoju wydarzeń. Zabezpieczywszy sobie porozumienie z ZSRS, Hitler mógł przystąpić do realizacji planów przeciwko Polsce. 1 września 1939 r. Niemcy zaatakowały Polskę, rozpoczynając II wojnę światową.
Pakt Ribbentrop–Mołotow stworzył więc warunki do podziału Polski i znacznej części Europy Środkowo-Wschodniej pomiędzy dwa państwa totalitarne. Porozumienie zostało zerwane przez Niemcy w czerwcu 1941 r., kiedy III Rzesza zaatakowała Związek Sowiecki.
Źródło: przystanekhistoria.pl
Józef Stalin (po lewej, w białym mundurze) ściska dłoń ministra spraw zagranicznych III Rzeszy Joachima von Ribbentropa (po prawej, bokiem) podczas uroczystego podpisania niemiecko-sowieckiego paktu o nieagresji (tzw. paktu Ribbentrop-Mołotow). Zdjęcie ze zbioru kopii cyfrowych fotografii dokumentujących wydarzenia II wojny światowej, pozyskanego z Narodowej Agencji Archiwów i Nagrań w College Park w stanie Maryland w USA (fot. z zasobu AIPN)