24 sierpnia 1942 r. w Dreźnie wykonano wyrok śmierci na pięciu młodych Polakach związanych z salezjańskim oratorium przy ul. Wronieckiej w Poznaniu. Czesław Jóźwiak, Edward Kaźmierski, Franciszek Kęsy, Edward Klinik i Jarogniew Wojciechowski, znani później jako „Poznańska Piątka”, zostali zgilotynowani przez niemieckie władze okupacyjne za działalność konspiracyjną.
Po wybuchu II wojny światowej Wielkopolska znalazła się pod szczególnie brutalną niemiecką okupacją. Poznań został włączony do utworzonego przez Niemców Kraju Warty, gdzie prowadzono politykę germanizacji, represji i wyniszczenia polskich elit. Mimo terroru rozwijała się działalność polskich organizacji konspiracyjnych. Jedną z nich była Narodowa Organizacja Bojowa (NOB).
W 1940 r. do działalności konspiracyjnej zaangażował się Czesław Jóźwiak, który przyjął pseudonimy „Piotr” i „Orwid”. Następnie wciągnął do konspiracji swoich przyjaciół z oratorium: Franciszka Kęsego („Sęp”), Jarogniewa Wojciechowskiego („Ryszard”), Edwarda Klinika („Ziuk”) oraz Edwarda Kaźmierskiego („Orkan”). Ich działalność obejmowała przede wszystkim kolportaż podziemnego pisma „Polska Narodowa”, rozpoznawanie obiektów zajmowanych przez niemieckie wojsko w Poznaniu oraz zbieranie informacji dotyczących osób ubiegających się o wpis na niemiecką listę narodowościową.
21 września 1940 r. aresztowano Edwarda Klinika, a dwa dni później Niemcy zatrzymali pozostałych członków grupy. Trafili do siedziby poznańskiego gestapo w Domu Żołnierza. Podczas śledztwa byli poddawani brutalnym przesłuchaniom. Szczególnie ciężko traktowano Czesława Jóźwiaka, którego Niemcy uznawali za przywódcę grupy.
Po zakończeniu intensywnego śledztwa rozpoczęła się ich wielomiesięczna droga przez kolejne więzienia. Najpierw trafili do Wronek, następnie w kwietniu 1941 r. zostali przewiezieni do więzienia w Berlinie-Neukölln, a później do Zwickau. W tamtejszym więzieniu na zamku Osterstein oczekiwali na proces.
31 lipca 1942 r. Wyższy Sąd Krajowy w Poznaniu, działający na sesji wyjazdowej w Zwickau, wydał wyrok w sprawie „Poznańskiej Piątki” oraz dwóch innych działaczy NOB. Wszyscy oskarżeni zostali skazani na śmierć pod zarzutem przygotowywania „zdrady stanu”. W czasie rozprawy młodzi Polacy zakwestionowali część ustaleń niemieckiego śledztwa, wskazując, że ich zeznania zostały wymuszone przez funkcjonariuszy podczas przesłuchań.
Wyrok został odczytany oskarżonym 3 sierpnia 1942 r. Niemieckie władze nie zdecydowały się na skorzystanie z prawa łaski. 18 sierpnia skazanych przewieziono do Drezna, gdzie w gmachu Sądu Krajowego przy Münchener Platz oczekiwali na wykonanie wyroku. Egzekucję wyznaczono na 24 sierpnia.
Egzekucja rozpoczęła się od Czesława Jóźwiaka. Następnie ginęli pozostali skazani. Jako ostatni został zgilotynowany najmłodszy z całej grupy – Jarogniew Wojciechowski. Ciała zamordowanych pochowano 29 sierpnia 1942 r. poza murami katolickiego cmentarza w Dresden-Plauen.
Historia pięciu młodych poznaniaków nie zakończyła się jednak wraz z ich śmiercią. 13 czerwca 1999 r. Jan Paweł II beatyfikował ich w Warszawie w gronie 108 polskich męczenników II wojny światowej. W ten sposób Czesław Jóźwiak, Edward Kaźmierski, Franciszek Kęsy, Edward Klinik i Jarogniew Wojciechowski zostali oficjalnie uznani za błogosławionych Kościoła katolickiego.
„Poznańska Piątka” stała się symbolem młodego pokolenia Polaków, które w warunkach niemieckiej okupacji angażowało się w działalność konspiracyjną i poniosło za nią najwyższą cenę. Ich los pokazuje również, jak silne znaczenie w ich życiu miało wychowanie otrzymane w salezjańskim oratorium – zarówno w wymiarze społecznym, patriotycznym, jak i religijnym.
Źródło: ipn.gov.pl
Obraz przedstawiający Poznańską Piątkę w Sanktuarium Najświętszej Maryi Panny Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i Świętego Jana Pawła II w Toruniu.