28 września 1865 r. w Teatrze Wielkim w Warszawie odbyła się premiera „Strasznego dworu” – jednej z najważniejszych polskich oper narodowych. Muzykę skomponował Stanisław Moniuszko, a libretto napisał Jan Chęciński.
Prace nad operą Stanisław Moniuszko rozpoczął w 1861 roku. Wybuch powstania styczniowego w 1863 roku wstrzymał pracę. Moniuszko powrócił do komponowania po upadku insurekcji.
Ostatecznie opera powstała w szczególnym momencie – krótko po upadku powstania styczniowego, gdy polskie życie narodowe znajdowało się pod silną presją władz carskich. „Straszny dwór” przedstawiał świat polskiej szlachty, jej tradycje, obyczaje i przywiązanie do ojczyzny. W dziele pojawiały się również wyraźne odniesienia do patriotyzmu, odwagi i gotowości do służby Polsce.
Publiczność przyjęła operę niezwykle entuzjastycznie. Po trzecim przedstawieniu władze carskie nakazały zdjęcie „Strasznego dworu”, obawiając się, że patriotyczna wymowa dzieła może pobudzać nastroje narodowe. Mimo zakazu „Straszny dwór” szybko stał się symbolem polskiej kultury i tożsamości narodowej.
Do dziś opera Moniuszki pozostaje jednym z najważniejszych dzieł polskiej muzyki XIX wieku, a jej premierę uznaje się za jedno z ważniejszych wydarzeń w historii polskiej kultury.
Stanisław Moniuszko. Źródło: CBN Polona